جستجوي مقاله (جستجوی پیشرفته)

در این قسمت شما می توانید عنوان یا قسمتی از خلاصه مقاله مورد نظر خود را در کادر زیر وارد نمونه و لیست مقالات مرتبط را مشاهده نمایید

اخبار نشریه

آخرین شماره

No 14
شماره 14 سال 7
پاییز - زمستان 1395
|

پربازدیدترین مقالات


آخرین مقالات منتشر شده

در قرن اخیر آشنایی با ادبیّات نمایشی و نمایشنامه‌های غربی به درک خلأ تاریخی فقدان گونة نمایشی در ادبیّات فارسی و عربی منجر شده است؛ درنتیجه، نمایشنامه‌نویسان و ناقدان نمایشی این کشورها به صرافتِ پژوهش در زمینه‌های فرهنگی و تاریخی جوامع خویش افتاده‌اند تا با پی‌جویی ریشه‌های این فقدان به خلق شکلی بومی از نمایش بپردازند. توفیق الحکیم و بهرام بیضایی را می‌توان از شهره‌ترین این افراد دانست. این دو نمایشنامه‌نویس در عین آشنایی با ادبیّات نمایشی غرب، با زمینه¬های عرفی و روایی فرهنگ ملّی خود نیز آشنایی دارند و در مسیر اندیشه‌ورزی و نمایشنامه‌نویسی خود کوشیده‌اند تا میان این دو ارتباط برقرار کنند. بیضایی و حکیم در طی این فرایند زبان نمایش را عاملی ماهوی‌ـ‌ ارتباطی دانسته‌اند؛ همچنین اشارات و برداشت‌های تاریخی و عرفی را در جنبة اسطوره‌ای و ویژگی بینامتنی آثارشان برجسته ساخته‌اند؛ درنتیجه، وقایع تاریخی را از روایت نقّالانه دور ساخته و در بوتة آزمون اَشکال روایتی نو قرار داده‌اند. این پژوهش می‌کوشد تا با محور قرار دادن نمایشنامة مرگ یزدگردِ بهرام بیضایی و اهل¬الکهفِ توفیق الحکیم جستاری تطبیقی در وجوه برجستة نمایشنامه‌های نویسندگان مذکور مانند اسطوره، بینامتنیّت، سبک، زبان و زمان ارائه دهد.
علی صفایی (نویسندة مسئول)
DOI : 0
کلمات کلیدی : بهرام بیضایی ، توفیق الحکیم ، نمایشنامه ، نمایش ، تراژدی ، اسطوره ، بینامتنیّت
در اين مقاله، با استفاده از آراي ادوارد سعيد در باب شرق‌شناسي و ادبيّات تطبيقي، به تعریف و تحلیل مصادیق خودشرق‌شناسی در ادبیّات تطبيقي ايرانی پرداخته‌ايم. بخش نخست مقاله به توضيح جنبه‌هاي برون‌ادبيِ ادبيّات تطبيقي، به‌ويژه سياست ادبيّات تطبيقي، اختصاص دارد و مروري است كوتاه بر آراي صاحب‌نظران نقد پسااستعماري و پیشینۀ نقدهای پسااستعماری بر ادبیّات تطبیقی. در ادامه، با اشاره به نمونه‌هايي از مطالعات تطبيقيِ ادب فارسي و با تکیه بر نقد پسااستعماری، به‌ویژه آرای ادوارد سعید، كاستي‌ها و آسيب‌هاي موجود در ادبیّات تطبیقی ایران شناسايي و بررسي شده‌اند. این كاستي‌ها، که مستقیم یا غیرمستقیم، سبب تكرار و تأييد انگاره‌هاي شرق‌شناسانه می‌شوند، عبارت‌اند از: نگرش فرمالیستی و حذف تاريخ، معيار قرار دادنِ متون كلاسيك اروپايي در داوری‌ها، تکیه بر منابع تاريخي‌ـ‌ادبي اروپامحور و محدود شدن به حوزة ادبيات اروپا.
سیروس امیری (نویسندة مسئول)
DOI : 0
کلمات کلیدی : ادبيات تطبيقي ، خودشرق‌شناسي ، نقدپسااستعماري ، سياست ادبیّات تطبیقی ، ادبيّات فارسي
شعر امروز در پهنـة بی‌کران تخیّـل پدیده‌ها را به نوعی متفاوت با گذشته می‌بیند و ذهن مخاطبان را در رویارویی با سازه‌های تصویری با چالش‌های غیرمنتظره روبه‌رو می‌سازد. گرایش شاعران امروز به گریز از تصویرپردازی‌های تکراری و حرکت بی‌وقفة ذهن آنها در مسیرهای نامکشوفْ شعرشان را در طیفی موّاج از تصاویر هنجارگریز شناور کرده است. برگسترة این گرایش‌های عادت‌گریزانه، شاعران معاصر ایران و عراق با توجّه به قرابت‌های خاصّ فکری و فرهنگی، با به کار بردن دیگرگونة واژگان در ساخت تصاویر بدیع، چشم‌اندازهای نوینی را دربرابر دیدگان می‌گشایند، به‌گونه‌ای که بخشی از تصاویر آنان با جهش‌های محسوس تا افق‌های دگردیسی در اصول معنایی زبان پَر می‌کشند و در ساحت آشنایی‌زدایی‌های نامنتظر فرود می‌آیند. مبنای کار ما در این پژوهش پاسخ به این پرسش است: مهم‌ترین شاخص‌های مشترک سروده‌های شاعران این دو سرزمین، که رابطة معمول میان نشانه و مصداق را درهم ریخته و در عرصة معنایی زبان تنش ایجاد کرد‌ه‌اند، کدام‌اند؟ نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که شیوه‌های تحوّل‌یافتة تصویرپردازی‌های شاعرانه در سروده‌های شاعران این دو سرزمین، با «آشنایی‌زدایی از مقیاس‌های سنجش»، «گریز از یافته‌های بَصَری و اعتماد بر انگاره‌های ذهنی»، «جابه‌جايي‌هاي نامأنوس»، «تعابیر دیگرگون از طبیعت» و «توصیف زمان با صفات مکانی»، جلوه‌هایی مشابه از هنجارگریزی معنایی را ارائه کرده‌اند.
رضا کیانی (نویسندة مسئول)
DOI : 0
کلمات کلیدی : هنجارگریزی معنایی ، تصویرپردازی ، شعر معاصر ایران ، شعر معاصر عراق
یکی از انواع ادبی که از دیرباز در ادبیّات جهان مطرح است، ادبیّات تمثیلی است که معنایی نمادین دارد و هدف اصلی آن تعلیم و آموزش است. پارابل گونه‌ای از این نوع ادبی است که قهرمانان و شخصیّت‌های آن انسان هستند و به‌اقتضای اهداف اخلاقی و دینی و اجتماعی نویسنده در داستان طرح می‌شوند و می‌کوشند به اصلاح جامعه بپردازند. از نمونه‌های پارابل حکایت «خرّه نماه و بهرام گور» در مرزبان‌نامه ا‌ست که مورد توجه نویسندگان ادب فارسی و عربی قرار گرفته است. ابن‌عربشاه از جمله کسانی است که این حکایت را در کتاب فاکهة الخلفاء و مفاکهة الظرفاء بازگو کرده است. برخی از مورخان و منتقدان معتقدند که این کتاب ترجمه و تقلیدی از مرزبان‌نامه است و برخی دیگر آن را اثری مستقل از ابن‌عربشاه می‌دانند. در پژوهش حاضر، داستان «بهرام گور» از نظر برخی عناصر داستانی بررسی شده سپس نقاط اشتراک و افتراق آن در دو کتاب مرزبان‌نامه و فاکهة الخلفاء در بوتة تحلیل و نقد قرار گرفته است.
ابوذر قاسمی آرانی (نویسندة مسئول)
DOI : 0
کلمات کلیدی : مرزبان‌نامه ، فاکهة الخلفاء و مفاکهة الظرفاء ، بهرام گور ، داستان‌‌های تمثیلی ، پارابل
بعد از جنگ جهانی دوم و ویرانی‌های ناشی از آن، توجه به فضای زیستی به ویژه شهرها دو چندان می‌شود، شهرها در آفرینش اثر ادبی نقش مهمی ایفا می‌کنند و فضاهای شهری و فضاهای ادبی در چالشی سازنده با هم قرار می‌گیرند. متن ادبی این توانایی را دارد که مکان را با تمام ابعاد و قابلیّت‌ها بازنمایی کند. در نقد جغرافیایی، شهر و فضاهای تشکیل‌دهندۀ آن نقش مهمی دارند و بازنمود مکان‌های واقعی در دنیای ادبیّات به صورت‌های مختلف کانون توجّه نقد جغرافیایی است. در نقد جغرافیایی، با تأکید بر آرای برتران وستفال، تأثیر متقابل فضای شهری در دنیای واقعی و تخیّلی از نگاهی نو بررسی می‌شود و تصویری نوین بر پایۀ دیدگاه‌ها و عواطف انسانی ارائه می‌کند. فضاهای شهری در الهام بخشیدن به نویسنده و خلق شهر تخیّلی سهم بسزایی دارند. همچنین، معماران و شهرسازان می‌توانند از انگاره‌ها و ویژگی‌های شهر تخیّلی در ساخت بهتر شهر واقعی الگوبرداری کنند و در ساخت دنیای واقعی، تخیّل زیبا و خلّاق نویسنده را به کار گیرند.
فاطمه خان‌محمدی (نویسندة مسئول)
DOI : 0
کلمات کلیدی : شهر واقعی ، شهر تخیّلی ، نقد جغرافیایی ، ارجاعیّت ، تخیّل
امروزه ادبیّات تطبیقی جایگاه و اهمیت والایی در بین شاخه‌های مختلف نقد ادبی دارد. از آنجا ‌که مطالعات اقتباس نیز در زمرة مطالعات تطبیقی به شمار می‌آید، در این مقاله با بررسی تطبیقی یک فیلمِ اقتباسی و متن مبدأ آن به یکی از حوزه‌های پژوهشی در زمینة ادبیّات تطبیقی می‌پردازیم که کمتر به آن توجه شده است. پلّة آخر (1392)، به کارگردانی و نویسندگی علی مصفّا، یکی از جدیدترین آثار اقتباسی ایرانی و برگرفته از داستان کوتاه «مردگان» (1914)، اثر جیمز جویس (1882-1941)، نویسندة شهیر ایرلندی است. با استفاده از نظریة اقتباس لیندا هاچِن، دلایل انتخاب داستان «مردگان» توسط مصفّا، دیدگاه مخاطبان ایرانی آن و بافت‌های فرهنگی دو اثر را بررسی می‌کنیم. علاوه بر این، به تفسیر تغییرات صورت‌گرفته در فیلم اقتباسی و مطالعة تطبیقی این تغییرات در بازپردازی موقعیّت‌ها و نمادها نیز خواهیم پرداخت. با تحلیل عناصر فیلم، مانند شخصیت‌پردازی و چیدمان، و همچنین با بررسی بافت مقصد و مخاطبان و نیز کارنامة هنری عوامل فیلم، به نظر می‌رسد که در پلّة آخر تلاش فراوانی برای بومی‌سازی داستان جویس صورت پذیرفته است.
عَذرا قندهاریون (نویسندة مسئول)
DOI : 0
کلمات کلیدی : مطالعات اقتباس ، ادبیّات تطبیقی ، پلّة آخر ، علی مصفّا ، «مردگان» ، جیمز جویس
انواع پوشاک و بافتنی، که در طول تاریخ عریانی اندام بشر را پوشانده، خانة خیال سرایندگان را نیز به‌نیکویی آراسته است. این نوشتار در صدد است که بازتاب منسوجات را از یک سو در سروده‌های مشهور منسوب به عصر جاهلی، به‌ویژه معلّقات، و از دیگر سو در دیوان منوچهری دامغانی (متوفّی 432 ﻫ .) بررسی کند و با رویکرد مقایسه‌ای، همانندی‌ها و ناهمانندی‌های موجود را در سطح واژگان و تصویرسازی‌های هنری شاعران، شناسایی و میزان ارتباط این عنصر را با عواطف، شرایط و محیط زندگی سرایندگان تبیین کند. به گواهی تحقیق، طبیعت خشک عربستان و زندگی مبتنی بر کوچ‌نشینی و بادیه‌پیمایی در سامانة خیال‌پردازی سرایندگان اثربخش بوده و «مُهر نیاز» را بر تصویر منسوجات به‌کاررفته در سروده‌های ایشان نقش زده است؛ درحالی‌که خجستگی خاطر منوچهری و خرّمی طبیعت شمال ایران جلوة منسوجات را در موزة نفیس نظم سراینده به گونه‌ای هنری پیراسته است.
علی‌اکبر ملایی (نویسندة مسئول)
DOI : 0
کلمات کلیدی : ادبیّات تطبیقی ، شعر کهن ، منسوجات ، شعر عصر جاهلی ، منوچهری دامغانی

معرفي نشريه

صاحب امتیاز :فرهنگستان زبان و ادب فارسی
مدیر مسئول :غلامعلی حدادعادل
سردبیر :احمد سمیعی (گیلانی)
هیئت تحریریه :
(دبیر) علی‌رضا انوشیروانی
(مدیر داخلی) ناهید حجازی
شاپا :102-0832
شاپا الکترونیکی :

نمایه شده